|
|
ŞASİ |
|
|
1. Otomobil Şasisi :
Şasi terimi otomobilde şasi çerçevesini akı donanımlarını direksiyon düzenini frenleri tekerlek ve lastikleri tek parça yapıldıkları zaman karoseri kapsayacak anlamdadır. Kısaca otomobili motor aktarma organları karoser ve diğer aksamını üzerinde taşıyan temel yapıdır.
Günümüz araçlarında şasi çerçeveleri ayrı veya karoseri ile yekpare olarak yapılmaktadır.
a) Ayrı Şasi Çerçevesi : Çoğu otomobillerin şasileri ayrı birer çatkı halindedir. Aracın gövdesi yada karoserini bu çerçeveye çeşitli yerlerde cıvatalarla bağlanır. Yol darbelerini ve titreşimlerinin karoserine ve diğer yanlara geçmesini engellemek amacıyla çerçeve ile karoser arasına kauçuk izolatörler yerleştirilmiştir.
Şasi çerçevesi çelik elemanlardan ve kollardan oluşur. Kollar ve çerçeveyi oluşturan elemanlar soğuk perçinleme yoluyla birbirine bağlanabildiği gibi kaynaklanıp tutturulurlar.
Soğuk perçinlemenin kullanılma nedeni;Soğuma sırasında perçinlerde ki büzülmenin ortadan kaldırılmasını sağlamak ve böylece kendiliğinden doğabilecek gevşemeleri ve oynamaları önlemektir.
2. Şase çerçeve çeşitleri;
a) X tipi şasi çerçeve çeşitleri
b) Kutu biçimindeki şase çerçeveleri
c) Çapraz kollarla donatılmış kutu biçiminde şasi çerçeveleri
d) Burulma kutulu çerçeve
b) birleşik karoseri-şasi çatkısı: Bu tür şasi çatkısında parça ve kısımlar kaynakla tutturulmuştur.Bazı yerlerde askı donanımının bağlantısını sağlamlaştırmak için kuvvetlendirmeler yapılmıştır.Bu nedenle,birleşik karoseri şasi çatkılarında çeşitli bölümlerde birbirini kuvvetlendiren tüm gövdeyi birlikte destekleyen bir yapı özelliği vardır.
3. Şasi çerçevelerinde vurulmaya karşı dayanıklılık:
Yollarda seyretmekte olan motorlu taşıt araçları bazı titreşim etkisi altındadır.Tekerleklerin hepsi aynı derecede aynı şiddetle sarsılmazlar.Bu nedenle çok dayanıklı olması gerekir.Yapım sırasında ,çatkının hafif olması,aracın ağırlık merkezini yere oldukça yaklaştırmayı sağlaması rahat,güvenilir ve dayanıklı olması gibi özellikler göz önünde bulundurulmalıdır.
4. Şasi Arızaları:
Şöyle sıralanabilir ki;korozyon aşınma,çatlama ve kırılmalar,çarpılma,eğilme ve burkulmalar,sık sık rastlanan arızalardır.
a.korozyon:
Şasilerin üzerindeki boyaların ve koruyucu tabakaların dökülmesi ile dış hava ile doğrudan temas başlar ve bu ise oksitlenmelere yol açar.Korozyonu asitler oluşturur. Boyasız kalan şasi gereci kimyasal reaksiyonlarla karşı karşıya kalır. Havdaki nem yol şartlarının meydana getirebileceği pislikler asit taşıyabilir.
b. Aşınma:
Şasi bağlantıların gevşemesi ve gevşeyen parçaların harekete geçerek sürtünmesi aşınmayı doğurur. Gevşeklikler çatkıda kaymalara da yol açabilir.
c. Çatlama ve kırılmalar:
Bu olaylar çatkının zayıf noktalarında meydana gelir. Anormal sürüşler, yüklemeler ve yapım hataları kopmalara sebep olabilir.
d. Çarpılma, eğilme, ve burkulmalar:
Çarpıklıklar her zaman gözle görülemeyebilir.Ancak iyi bir ölçme ile ortaya çıkarılabilir. Çarpıklıklar direksiyon kontrolüne büyük derecede etkirler ve bu nedenle önemlidirler. Diğer taraftan lastik aşınmalarını da hızlandırırlar.
5. Şasi çerçevelerin kontrolü ve onarımı:
Arıza tespitinde aşağıdaki sıra izlenir;
a. Analiz:
Karoseri ve şasi çerçevelerinin bozuklukları ölçülerle ortaya konur.
b. Düzeltme sırası:
Arızayı doğuran darbeleri ve kuvvetleri uygun bir şekilde karşı bir kuvvet uygulayarak gideriniz.
c. Ölçme:
Uygun ölçü aletleri ile düzeltme sonunda ulaşılan değerleri katalog değerleri ile karşılaştırınız.
6. Şasilerdeki çarpıklığın,eğilmenin ve doğruluğun kontrolü:
İşlem sırası:Gövdedeki hasar gözle görülebilir.Çarpıklık ve doğruluk ise köşelerin ölçülmesiyle ortaya konur.
a. Araç düzgün bir zemine çekilir ve her köşesinin altına birer sehpa yerleştirilir.Karoseri şasiye bağlayan cıvatalar sökülür ve cıvataların deliklerine bakılır. Delikler birbiri üzerinde kayıyorsa karoser ve çerçeve de çarpıklık vardır
b. Şasiye yaylardan bakılarak hasar yada çarpıklık tespit edilir. Kesin karar için çerçeve ölçüleri gözden geçirilmelidir.
7. Şasinin Tebeşirli İplerle Kontrolü :
Şasinin dört köşesinden ve iki orta noktasından ipler tebeşirlere bulanarak sarkıtılır. Yere işaretleme yapılır, şasi bulunduğu yerden alınır noktalar arası çaprazlar çizilerek bu çapraz çizgilerinin düzgünlüğüne bakılır ve şasinin eğikliği kontrol edilir.
| 
